Муниципаль районнар Сарман муниципаль районы Район турында Авыл җирлекләре Ләке авыл җирлеге Җирлек турында

Җирлек турында

Бу авыл (авылның өлкән кешеләре әйтүе һәм бик үк ачык булмаган мисаллар буенча) берзаман Татарстан АССР Саба районы «Юкәче» дигән керәшен авылыннан күчеп килгән булырга тиеш. Ләке исеме «Юкәче» исемен руслаштырып Лыкин дип куймакчы булганнар, ә ул вакыттагы надан кешеләр Лыкин дип әйтергә телләре җитмәү сәбәпле, Ләке булып калган булырга тиеш. Кешеләр бу урынга күчеп килгәнче бу территориядә саф татарлар яшәгән була. Ләкин бу чорда илдә төп бурыч барлык кешеләрне дә рус диненә, проваславный дингә күчерү була. Менә шушы чорда, бу урыннан әлеге татар кешеләре әкренләп китә башлыйлар. Әгәр дә, алар китми калган булсалар, чукынырга тиеш булалар. Шушы кешеләрнең иң соңгысы булып, Кулманов фамилияле кеше китә, хәзер элек алар торган урамны Кулман урамы дип йөртәләр. Татарлар тау башында яшәгәннәр. Анда Кушай дигән, ягъни Кушаев дигән кешеләр яшәгән булырга тиеш. Өлкән кешеләр алар исеме белән ул тауга «Кушай тавы» дип исем бирелгән дип әйтәләр. Аннан соң икенче тау, «Кәҗә тавы» дип йөртелә, анда кыр кәҗәләре йөргән. Бу исем шуннан калган.

Ләкенең җир мәйданы Югары Чыршылы ягы, Бүләк елгасы кырыннан, Игәнә суы Петровка ягы, хәзерге олы юлдан Дружба авылына табарак төшеп, урман почмагыннан тигезләнгән. Теге ягы Астахиевның, Петровка сыртыннан, хәзерге Пробуждение басуы керә.

1880-нче елларда чиркәү салына башлый. Ләкин моның фундаментын казып таш тутырганнан соң, Языково бояры, бу чиркәүне Языково авылына салдыра. Чөнки бу чорда Языково крестьяннары –бояр крестьяннары булалар. Чиркәү хәзерге көндә дә шунда тора. Ә Ләке авылына чиркәү агачтан салына. (Хәзерге вакытта яңа чиркәү нәкъ шул урынга салына). Мәктәп мәсьәләсенә килгәндә, авылда мәктәп тау башында, Аксаков Иваннарга каршы якта булган. Анда балаларны 3 ел (класс) укытканнар. Аннан соң зуррак мәктәп салганнар. Аны «Петропавловское-Земское» дип йөрткәннәр. Монда русча укытканнар. Атнага 2 мәртәбә поп дәрес бирә, китаплар дини була. Ләке авылында сәүдәгәрләр дә. артык бай кешеләр дә булмый. Күп җир чәчеп, нык тормышлы крестьяннар гына, үзләрендә берничә хезмәтче тота алган. Ләке авылында шактый гына руслар, мари, чувашлар яшәгәннәр. Барлыгы 30 семья.

Менә 1914-1915-1916 еллар. Германия белән сугышта шактый кеше һәлак була. Ләкедә ир-атлар нык кими. Илдә ярлылык, сатып алырга кием-салым, ризык әйберләре аз, кысанлык.

1917 ел. Революция. Алпавытларны талау, йорт-җирләрен яндыру башлана. Ләке авыл халкы да, авылга янәшә булган Астахиев хуторына ябырыла. Авылга якын булган башка отрубларга (Столыпин реакциясе вакытында аерылып чыккан хуҗалыклар) да һөҗүмнәр башлана. Анда яшәүчеләр, торган җирләрен ташлап китәргә мәҗбүр булалар.

1918 ел. Бу еллар да бик буталчык була, монда я "аклар", я "кызыллар" килеп чыга. Шулай булса да Ләке авылы кешеләре бояр җирләрен чәчә башлыйлар. Бу вакытта крестьяннар комитеты председателе Александров В.А. булган булырга тиеш диеп әйтәләр.(төгәл генә белүче юк)

1919 ел башында крестьяннар восстаниесе, сәнәклеләр сугышы башланып китә.Ләке авылына Зәй ягыннан, сәнәк, ау мылтыклары белән коралланган кешеләр килә. Алар халыкны үзләренә иярергә мәҗбүр итә. Бу вакытта авыл белән Абрамов Евгений Абрамович җитәкчелек итә. Аклар армиясен озату өчен обоз хәзерләнмәгән дип, аклар аның урынына Подвалов Григорий дигән кешене куялар. Бу кеше озак тора алмый, чөнки кызылларга каршы ату оештыруда гаепләнеп, үзен аталар. Аның урынына яңадан Абрамов Е.А. куялар. 1919 елның язында көнчыгыш яктан яңадан аклар килә һәм халыктан кием-салым, башка нәрсәләр талый. 1899-1900 елда туган, хезмәткә яраклы кешеләрне мобилизовать итеп, үзләре белән алып китәләр. Шуннан соң аклар авылда яңадан күренмиләр. Алар артыннан авылга Кызыл Армия килеп керә. Аларның атлары да, артилерияләре дә була. Алар халыктан бернәрсәне дә талап алмыйлар, бары тик сөт кенә сорыйлар һәм сөт өчен акча түлиләр.

1920 елда ярлы кешеләргә боярдан калган атларны бирәләр. Атсыз хуҗалыкларга бояр җирен бүлеп, чәчеп бирәләр. Илдә ачлык башлана. Авылдагы артык ашлыкны җыеп алалар. Авыл байлары арасында икмәк яшерү фактлары бездә дә була. Продразверстка башлана, чөнки бу вакытта шәһәрдәге эшчеләрне икмәк белән тәэмин итәргә кирәк була. Продразверстка елларында крестьяннар комитеты белән Александров Василий Александрович җитәкчелек итә. 1921 елда Ләке авылында һәм башка урыннарда да корылык булла. Игеннәр бик начар була, шуңа күрә 1921 елның көзендә кешеләр арасында ачлык башлана һэм халыкта чир тарала. Бик куп гаиләләр юкка чыга. Бу елны авылда балаларга ашханә оештырыла: берсе американский, икенчесемонгольский дип атала. Болар белән генә тәэмин итеп булмый. Яз көне халыкка паек һәм семена кайтарыла.1922 елда табигать шартлары бик яхшы була, үлән нык чыга, шул вакытта гына үлем туктала.

1921 елда Ләкедән Пробуждение авылы аерылып чыга. Анда беренче елны 3 хуҗалык күчә. Тихонов Назар, Кузьмин Игнат, Максимов Григорий бояр җиренә чәчү чәчәләр. Бу авыр елларда крестьян комитеты председательләре бик еш алышынып торалар. Подвалов Григорий, Подвалов Никифор, Камалов Сидор, Халиков Филипп, Подвалов Спиридон һәм башкалар була.

1924 елда яшьләр арасында агитация-масса эшләре алып барыла башлый. Бу эшне мәктәптә укытучы- Ләке авылы гражданины Асанов Григорий Федорович алып бара. Башта бу берничә кешедән башланса да, соңга таба шактый яшьләр тартыла башлый. Григорий Федорович ул музыкага сәләтле була. Аның үзенең гармоны була. Авылдан берничә балалайка табып яшьләрне уйнарга өйрәтә. Талантлы яшьләрне биергә өйрәтә. Менә шул вакытта комсомол ячейкасы турында сүз башлана. Григорий Федрович шушы вакытта яшьләрне косомолга керергә агитацияли. Комсомолга беренчеләрдән булып Андриянов Василий, Прасов Прокофий, Осипов Павел, Храмушин Парферий, Прсаов Семен, Евдокимов Андрей, Долгова Марина, Сапожников Антон керәләр.Барлыгы 12 кеше. Ячейка секретаре Андриянов Василий була. Аннан соң аның урынына Храмушин Парферий секретарь була.

1923-1929 елларда престкомда һәм авыл Советында председатель һәм секретарь булып Ильин Степан Максимович эшли.

Соңгы яңарту: 2023 елның 3 ноябре, 10:03