1 декабрь-Бөтендөнья СПИДка каршы көрәш көне
Бөтендөнья СПИДка каршы көрәш көне ел саен дөньяның күпчелек илләрендә 1 декабрьдә үткәрелә. Бу көн ВИЧ-инфекция эпидемиясенең глобаль таралуын туктатырга, бу куркыныч алдында көчләрне берләштерергә кирәклеге турында искәртү булып тора.
БМО мәгълүматларына караганда, ВИЧ белән яшәүчеләр саны 34 миллионнан артык кеше тәшкил иткән. Бер генә ил дә әлеге чын глобаль эпидемиянең куркыныч нәтиҗәләрен булдырмады.
1 декабрь-агымдагы елда «Стоп ВИЧ/СПИД» Бөтенроссия акциясе кысаларында үткәрелә. Бу дата ел саен ВИЧ-йогышы турында искә төшерә, ВИЧ-инфекцияле кешеләргә түземле булырга, ВИЧ белән яшәүче затларның дискриминациясенә юл куймаска чакыра.
2019 елның 7 ноябренә Татарстан Республикасында ВИЧ-инфекциянең барлыгы 24756 очрагы теркәлгән, аларның 6635 кеше үлгән, шул исәптән ВИЧ-йогышы аркасында-2110 кеше; 3987 ВИЧ-инфекцияле кеше республикадан читкә чыгарылган. Сарман районы буенча ВИЧ инфекциялеләрнең 135 очрагы теркәлгән.
ВИЧ белән яшәүче 1434 кеше диспансер исәбендә тора. Сарман районы буенча диспансер исәбендә 59 ВИЧ-инфекцияле кеше тора. Республика халкының ВИЧ-инфекция белән зарарлануы 0,3% тәшкил итә, бу Россия Федерациясе һәм Идел буе федераль округы буенча күрсәткечтән 2 тапкыр түбәнрәк (0,6%).
10 ай эчендә. 2019 елда республикада ВИЧ белән яшәүче 879 кеше ачыкланган (100 мең кешегә авырулар саны күрсәткече – 23,6), бу 2018 елның шул ук чоры күрсәткеченнән 11,4% ка кимрәк (100 мең кешегә 26,6). ВИЧ-инфекция очраклары Татарстан Республикасының барлык районнарында теркәлгән, республика күрсәткеченнән артып китү Бөгелмә, Әлмәт, Лениногорск, Менделеевск, Кама Тамагы районнарында күзәтелә.
2019 елның 10 ае эчендә безнең район буенча 8 ВИЧ инфекцияле кабат исәпкә алынды, бу 2018 елның шул ук чоры белән чагыштырганда 2 тапкыр күбрәк.
ВИЧ-инфекциянең республикада да, Сарман районы буенча да таралуының үзенчәлеге булып, рисклы тәртип төркемнәренә кермәгән урта һәм өлкән яшьтәге кешеләрне эпидемиология процессына актив җәлеп итү, ВИЧ-инфекцияле халыкның чагыштырма авырлыгы арту тора. Агымдагы елда яңадан ачыкланган ВИЧ-инфекциялеләр арасында 70%-30-59 яшьлек кешеләр, ВИЧ - инфекциялеләрнең өчтән бере-хатын-кызлар. ВИЧ эпидемиясен урта яшь төркеменә күчүнең сәбәбе-әлеге контингентның ВИЧ-инфекцияне профилактикалау юллары һәм методлары турында тиешле дәрәҗәдә хәбәрдар булмавы, үзеңнең йогышлану куркынычын тиешенчә бәяләп бетермәү, ВИЧ-инфекциясенә карата кызыксыну булмау.
Татарстан Республикасында 18-29 яшьлек яшүсмерләр һәм затлар арасында ВИЧ-йогышы очраклары теркәлүне дәвам итә. Яшьләр арасында ВИЧ-инфекцияне йоктыруның төп сәбәбе-наркотик препаратларны куллану һәм (яки) рисклы сексуаль тәртип.
Ел саен ВИЧ-инфекцияле кешеләр саны арта бара, шуңа күрә, профилактик чаралар белән беррәттән, кеше хокукларын саклау, ВИЧ-инфекцияле кешеләрнең стигмасын киметү һәм дискриминациясен киметү төп бурычларның берсе булып тора.
Еш кына өлкәннәр генә түгел, ә эпидемиягә кагылган балалар да җәмгыятьнең шактый өлешенә тискәре мөнәсәбәт, күршеләр һәм яшьтәшләре, укытучылар, тәрбиячеләр һәм хәтта медицина хезмәткәрләре ягыннан кабул итмәү кичерә, бу ВИЧ-инфекцияне профилактикалау, тест үткәрү һәм дәвалау өчен җитди киртә булып тора.
ВИЧ-инфекцияле өлкәннәргә дә мөнәсәбәт кискен һәм авыр проблема булып кала бирә. Стигма һәм дискриминация авыруларны медицина ярдәме өчен җитди каршылыклар һәм бу инфекцияне нәтиҗәле профилактикалауны гамәлгә ашыру булып тора.
Сәламәт кешенең иммунитеты югары. Иммун статусын киметергә мөмкин җитәрлек булмаган яки аз туклану, авыр хезмәт шартлары, стресслар һәм вируслар. Тик туклану режимына һәм стрессларга ничек тә булса йогынты ясарга була икән, иммунодефицит вирусы бер тапкыр кеше организмына эләгеп, анда мәңгегә кала. Ул Т4 лимфоцитны юкка чыгара, шуның белән организмны авыруларга каршы көрәшә алмый.
Сәламәтлеккә игътибарлы булыгыз, үзегезне, якыннарыгызны саклагыз!
"Сарман РҮХ» ДАССОның табиб-эпидемиологы Л. Габделхакова